BoCycle

BoCycle

zaterdag 20 oktober 2012

Wetenschappelijk onderzoek naar klimmen met de (lig)fiets

Het "wetenschappelijke" onderzoek naar de klimprestaties van de ligfiets versus racefiets krijgt een vervolg...

In mijn blogbericht "Op racefiets meer vermogen" van 25 september werd verslag gedaan van dit onderzoek. De conclusie was dat een fietser op een racefiets circa 15% meer vermogen kan leveren dan op een ligfiets. Sportarts Sietske van Berkel van de Isala klinieken in Zwolle gaat samen met sportarts in opleiding Marloes Stapel, dit fenomeen onderwerpen aan een wetenschappelijk empirisch onderzoek.

Op een ergometer, waarop een willekeurig (lig)fietsframe kan worden geplaatst, worden daarbij de prestaties van een aantal renners in liggende en zittende houding met elkaar vergeleken. Onderwijl monitort de computer de menselijke motor (hartslag, zuurstofopname, etc.). Maar eerst moeten nog een deugdelijk onderzoeksvoorstel en meetprotocol worden opgesteld. Dus het zal wel tot voorjaar 2013 duren voordat de resultaten van dit onderzoek op dit blog te lezen zijn.

maandag 15 oktober 2012

LEL: 51 km afzien

Vandaag heb ik de LelystadEnkhuizenLelystad tijdrit over de Houtribdijk gereden: 51 km bij 8°C en windkracht 5 Bft. Kortom 100 minuten afzien...

Klaar voor de start
Om 13:30 uur arriveerde ik bij het startpunt, de parkeerplaats net voorbij de Houtribsluizen. De organisatoren van de Nederlandse Vereniging van Human Powered Vehicles (NVHPV) waren net bezig met het uitleggen van de meetlus bij de start. Elke fiets kreeg een transponder en zodra die de meetlus passeert start de tijdwaarneming. Bij de tweede passage (de finish) stopt de tijdwaarneming en rekent de computer uit wie de afstand van 51 km het snelste heeft afgelegd. De 28 deelnemers aan deze tijdrit startten 2 minuten na elkaar.

Barre tocht
Het was koud bij de start; de 8°C voelde extra koud aan door de vrij krachtige wind (5 Bft). Maar tijdens de rit zelf had ik het niet koud. Bij het leveren van het fietsvermogen aan de pedalen, komt veel restwarmte vrij die het lichaam prima op temperatuur houdt. Het lichaam heeft slechts een rendement van circa 25%.

De hartslag wilde ik tussen de 160 en 170 hartslagen per minuut (bpm) houden. Dat is goed gelukt, want de gemiddelde hartslag bleek na afloop 162 bpm; dat is 86% van mijn maximale hartslag (in liggende positie). Op de heenweg ging alles van een lijen dakje met de vrij krachtige wind schuin van achteren. Toch werd ik al snel ingehaald door andere tijdritrijders. Niet alleen velomobilisten ("banaanrijders"), die bijna twee keer zo snel rijden als open liggers, maar ook door open ligfietsen. Bij het keerpunt aan de andere kant van de Houtribdijk (net na het aquaduct), stonden helpers om de velomobilisten te helpen hun banaan om te keren, zodat zij snel de retourrit over de dijk weer konden oppakken. De terugweg was echter zwaar, vooral door de wind die schuin van voren kwam. En op de laatste 6 kilometer stond de wind zelfs pal van voren. Zelfs met een hartslag van 162 bpm ging ik niet sneller dan zo'n 20 km/h.

Na de finish
Na de finish, in afwachting van de bekendmaking van de winnaars, zag ik Gerrit van BlauweMango 295. Leuk om deze blogger eens in levende lijve te ontmoeten. Ook met andere toeschouwers en deelnemers was het na afloop gezellig toeven. Heel bijzonder was de Velomobieltrailer van Marjon.

En de prijswinnaars zijn...
Ymte Sijbrandij had de snelste tijd neergezet. Nummer twee was Daniel Fenn, een Duitse velomobilist die in zijn supersnelle EVO vorig jaar de eerste plaats had behaald met een gemiddelde snelheid van 60,92 km/h. Mooi dat Ymte de Nederlandse eer gered heeft; daar waren wij wel aan toe na het debacle van het EK voetbal. Dit jaar lagen de snelheden overigens beduidend lager. Mijn gemiddelde snelheid bedroeg 30,327 tegen 32,796 vorig jaar. Waarschijnlijk is de vrij krachtige wind daar debet aan. Deze tijd van mij was goed voor een 22ste plaats. In een tijdrit met slechts 28 deelnemers lijkt dit nou niet een prestatie om over naar huis te bloggen. Maar als je mijn positie afzet tegen de open ligfietsen dan was 63% sneller en 38% langzamer. Deze positie heb ik in eerdere wedstrijden wel vaker ingenomen. De snelste dame, Eva, had een velomobieltijd van 40,598 km/h.


Warme thuisrit
Tijdens het wachten op de prijsuitreiking was ik aardig verkleumd geraakt. Met tintelende vingertoppen, kon ik amper een tweet op mijn mobiele telefoon intypen. In de auto heb ik de verwarming op 28°C gezet om in de anderhalf uur durende thuisrit weer lekker op te warmen.

zaterdag 13 oktober 2012

Bocycle racet de LEL

Zondag 14 oktober ga ik de LelystadEnkhuizenLelystad racen, een ligfietsrace heen en weer over de Houtribdijk...

De LEL wordt georganiseerd door de Nederlandse Ligfietsvereniging (officieel de Nederlandse Vereniging voor Human Powered Vehicles (NVHPV)). Het is een tijdrit over de de dijk Lelystad-Enkhuizen en terug (51 km lang). De eerste start is om 13.00 uur voorbij de sluizen in Lelystad. De startvolgorde is willekeurig. Elke 2 minuten vertrekt een rijder.

Vorig jaar was de officiële snelheidmeting van Bocycles rit 32,8 km/h. Kom zondag ook kijken om de racers aan te moedigen. Of volg mij live via twitter.

En het weer lijkt ook mee te werken.

dinsdag 25 september 2012

Op racefiets meer vermogen

Veel liggers zullen er niet van willen weten, maar op een racefiets kun je substantieel meer vermogen leveren dan op een ligfiets. Zaterdag 22 september is dat na empirisch wetenschappelijk onderzoek (dat wil zeggen "een praktijktest") vastgesteld...

Zaterdag was het dan eindelijk zover. Een reeds lang gekoesterd plan werd eindelijk ten uitvoer gebracht. Samen met racefietsmaat Peter zou ik in de praktijk vaststellen of je op een racefiets meer vermogen kunt trappen dan op een ligfiets. De locatie van dit wetenschappelijke experiment was de Beekhuizenseweg vanuit Rozendaal naar de Zijpenberg. Het stijgingspercentage is 4,1%, voldoende om de snelheid zodanig te temperen dat de luchtweerstand een niet al te dominante rol speelt.

Lig-/racefietsgewenning
Maar eerst moest Peter, die nooit op ligfiets had gezeten, leren ligfietsen. Daarom eerst even geoefend met een paar rondjes op een plein. Peter wist al snel zijn evenwicht op de ligfiets te vinden en trapte vervolgens enthousiast de 20km naar het startpunt weg. Wel bleef het wegfietsen lastig, zodat drukke kruispunten lopend werden overgestoken. Ook Bocycle moest wennen aan het rijden op de racefiets. In het begin was het erg wiebelig. Maar ohoh, wat deed dat harde zadel pijn, ondanks de fietsbroek met zeem die ik van Peter te leen had gekregen. En om te zien wat zich voor mij op de weg bevond, moest ik continue mijn hoofd in de nek leggen. Na zo'n 20 km deed niet alleen mijn zitvlak pijn, maar ook mijn nek en mijn schouders.

Subjectieve ervaringen
Na, na enige kilometers, aan het ligfietsen te zijn gewend, had Peter duidelijk het gevoel dat de ligfiets zwaarder trapte dan zijn racefiets. Ik had ook het gevoel dat de racefiets veel soepeler trapte dan mijn ligfiets. Op de Koningsweg op weg naar de Zijpenberg, reed ik met groot gemak met een hartslag van 170 bpm en zelfs 180 bpm was goed vol te houden.

Analyse meetgegevens

Meettraject
Het meettraject was de laatste 1,1 km van de beklimming van de Zijpenberg over de Beekhuizenseweg. De hoogtewinst over dit stuk bedraagt 45 m, waaruit een stijgingspercentage volgt van 4,1%. De 1,1 km voor het startpunt van de meting werd gebruikt als warming up om de hartslag op het juiste niveau te brengen.

Fietsgewicht
Het traject werd door zowel Peter als mij een keer beklommen op de ligfiets en een keer op de racefiets. De racefiets woog 8,5 kg en de ligfiets 11,2 kg. Het gewichtsvoordeel van de racefiets werd gecompenseerd door de berijder een rugtas met ballast (totaal 2,5 kg) om te doen.

Hartslag
De hartslag werd tijdens het klimmen tussen de 95% en 98% van de maximale hartslag gehouden. Ongeveer een jaar geleden heb ik empirisch vastgesteld dat mijn maximale hartslag zittend (spinnend) 200 bpm (hartslagen per minuut) bedroeg en liggend 190 bpm. Inmiddels, een jaartje ouder, bedraagt de maximale hartslag 1 bpm minder (ook empirisch vastgesteld, zie een vorig blogbericht). Peter had zijn maximale hartslag in een eerder wetenschappelijk onderzoek laten vaststellen, waaruit zijn huidige maximum van 170 bpm kon worden afgeleid (zittend).

Vermogen
Met Bocycles rekenprogramma is uit de gemeten gemiddelde snelheid, het klimpercentage en het gewicht van fiets en berijder het geleverde vermogen berekend.

Conclusies
  • Zittend is de maximale hartslag 5% hoger dan liggend. 
  • Een fietser kan op een racefiets circa 15% meer vermogen leveren dan op een ligfiets. 
  • Dit resulteert bij een klimpercentage van 4,1% in een 9,5% hogere snelheid (omdat bij deze snelheden de racefiets toch nog wel een substantieel hogere luchtweerstand heeft dan de ligger; een deel van het veel hogere vermogen gaat verloren aan het overwinnen van de luchtweerstand).

Verklaring
De menselijke motor heeft een rendement van circa 25% (dus voor elke aan de pedalen geleverde kcal moeten 4 kcal worden verbrand). Kennelijk heeft de menselijke motor zittend een hoger rendement dan liggend. Maar waardoor dit hogere rendement wordt veroorzaakt kan ik niet verklaren; ook niet uit de discussiebijdragen op een vorig blogbericht "waarom ligfietsers langzaam klimmen". Een interessant onderwerp voor nader onderzoek, waarover binnenkort wellicht meer...

zondag 16 september 2012

Slalomhek

In mijn verslag van de beklimming van Les Grand Ballon schreef ik dat Frankrijk ook "slalomhekken" kent, om wegen af te sluiten voor ander verkeer dan fietsen. In dit blogbericht een tip hoe je dergelijke hekken ook in Nederland zonder afstappen kunt passeren...

De Duivelsberg
Vandaag tracteerde ega Tilly op een kopje koffie in de Duivelsberg, het pannenkoekenhuis in Berg en Dal bij Nijmegen. Als je naar dit mooie fietsgebied gaat, dan kan de fiets natuurlijk niet thuisblijven. Dus ligfiets achterin de auto en naar de Duivelsberg gereden. Na een gezellige lunch buiten op het terras, haalde ik de ligfiets uit de auto om de thuisreis liggend af te leggen. Natuurlijk kon ik de Oude Holleweg in Berg en Dal niet onbeklommen voorbijfietsen. Aan het begin van de Oude Holleweg kwam ik in de Pukkeltocht van de Bemmelse wielerclub 't Verzetje terecht.

Zo passeer je een slalomhek
Op de dijk bij Nijmegen verhinderde een slalomhek de doorgang. Ik schreef in blogbericht "Certificat du Grand Tour des Vosges" dat in Frankrijk de hekken van zo'n slalomhek zo ver uit elkaar staan, dat ik die ligfietsend kon passeren. Ook schreef ik dat in Nederland de doorgang bij dergelijke hekken zo smal is, dat ik altijd moet afstappen. Op de dijk zag ik hoe je zo'n hek ook zonder afstappen kunt passeren. Een typisch Hollandse aanpak.

vrijdag 14 september 2012

Spectaculaire afdaling in de Vogezen

De in mijn vorige blogbericht aangekondigde film over de afdaling en achtervolging door de auto van committed-powerleider Niek is nu on-line...

Klik hier voor het spannende verhaal en scroll naar de film.

maandag 10 september 2012

Certificat Du Grand Tour des Vosges

Na 3385 trainingskilometers op mijn raceligfiets en 2437 km op mijn forenzenligfiets was het eindelijk zover. Op 7 september vertrekt de bus om 07:00 uur naar de Vogezen om daar met 130 collega's de Grand Tour des Vosges te fietsen die eindigt op het hoogste punt in de Vogezen: Le Grand Ballon...

Klaar voor de start
Op het vertrekpunt werden de fietsen in een speciale fietsaanhanger achter de bus geïnstalleerd. Mijn ligfiets kreeg een speciale behandeling; hij werd op de tandemplaats gehesen. De buschauffeurs zijn er wel een kwartier mee bezig geweest. Maar om 07:00 was deze klus geklaard en reisden de beide bussen af naar de Vogezen.

Na een lange busrit arriveerde het sportieve gezelschap om 14:30 uur bij de Beachclub Lido aan het Gérardmer; een prachtige locatie met veel watersport, maar ook wielersporters. Daar kregen alle fietsen nog een technische inspectie. Met mijn ligfiets wisten de mechaniciens niet zoveel aan te vangen, hoewel er toch standaard uitrusting op zit, zoals SRAM derailleur, FSA mountainbike crankstel, normale fietsketting (zij het 3x zo lang). Na de bandenspanning te hebben gecontroleerd, werd mijn ligfiets goedgekeurd.

Vervolgens wachtte er een lekkere lunch (wat kunnen die Fransen toch fantastisch stokbrood bakken), waarna het fietskostuum werd aangetrokken. Na een toespraak van één onzer directeuren vertrokken de fietsers voor een 40 km lange tocht naar La Bresse, het startpunt van Le Grand Tour des Vosges, die morgen gereden zou worden.


Verdacht wit poeder
De 129 bukkers en die ene ligger, waren over 9 groepen op sterkte ingedeeld. Bocycle had voor groep 6 gekozen, die een 85 km lange route naar Le Grand Ballon zou fietsen. Deze route was door hoofdtrainer Rob Harmeling en zijn team uitgezet en kreeg de naam "Le Grand Tour des Vosges". De snelste groep vertrok als eerste en daarna telkens met een tussenpoze van 3 minuten, een volgende groep. Elke groep had een leider die op kop reed en een achterrijder die hielp met het bijeenhouden van de groep en het motiveren van de achterblijvers. Voorts waren er tussenstops, waar de waterzak kon worden bijgetankt met water en een verdacht wit "krachtgevend" poeder. Op deze tussenstops werd ook gewacht totdat de hele groep weer compleet was, want ondanks de indeling op sterkte, waren er binnen een groep grote snelheidsverschillen.

De "Tour" der tochten
Zaterdag om 09:30 uur brak dan het uur der waarheid aan. Bij de achteruitgang van het hotel in La Bresse vertrokken de 9 ploegen 3 minuten na elkaar voor "Le Grand Tour des Vosges". Het was een pittige tocht met 3 klimmen van resp. 10, 7 en 15 km lang. Het stijgingspercentage van deze klimmen was gemiddeld zo'n 5%. Maar het venijn zat hem in de laatste 1,4 km naar de top met een stijgingspercentage van zo'n 10%. In groep 6 kon Bocycle goed meekomen. Bij het klimmen zat ik in de middenmoot, maar bij het afdalen ging ik met mijn raceligfiets steevast snel naar de kopgroep, alwaar ik stevig in de remmen moest knijpen om de ploegleider niet in te halen. De hartslag lag bij het klimmen tussen de 85% en 90% en ik trapte met een hoge cadans (80 tot 90 omw/min). Maar het belangrijkste was, dat het een prachtige tocht was, met onderling een buitengewone sportieve sfeer. Ook jegens de ligfietsdeelnemer.

Door automobilist belaagd
Na een recuperatiepunt op de Col de la Schlucht, wachtte ons een 9 km lange afdaling. Nog voor ik goed en wel op mijn ligfiets zat waren de eerste 17 renners met de ploegleider reeds uit het vizier verdwenen. Er waren nog twee trage starters, waaronder de achterrijder. Gedrieëlijk probeerden wij die deze snelle starters wanhopig in te halen. Na zo'n 4 kilometer waren de snelvertrokken renners nog niet in zicht. Ik kon echter op mijn GPS-navigator op het stuur zien, dat wij absoluut de juiste weg reden.

Even later zat ons ook nog een luid claxonerende en met de lichten knipperende auto op de hielen. Wij hadden die dag al vaker meegemaakt dat sommige automobilisten op deze wijze reageren als zij zich gehinderd zien door de fietsploeg. Na zo'n kilometer of 6 had de auto ons eindelijk ingehaald. Het bleek committed-powerleider Niek te zijn die ons door het open raampje toeriep:"Stoppen!!!". Wat bleek? Onze zo rap gestarte ploeggenoten hadden bij de start de verkeerde weg genomen. Zij waren inmiddels omgekeerd, zo meldde Niek, en zouden ons weldra weer vergezellen. Nou wij hebben nog een kwartier moeten wachten, voordat deze verdwaalde ploeggenoten ons voorbijreden.

Hard werken voor mechanicien Arie
De committed power renners werden ook vergezeld door een mechanicien in zijn auto vol reserve-onderdelen en gereedschap. De meest gecompliceerde reparatie die hij deze dag voor zijn kiezen kreeg, was het vastzetten van een achteruitkijkspiegel. Één keer raden welke deelnemer die spiegel op zijn bike had staan. Ook had hij een boutje van een bidonhouder moeten vastdraaien. Kortom, de bikers hadden hun materieel tip-top in orde.

Mountainbikelift
Onderweg zagen wij veel skiliften. Opmerkelijk was een skilift die als mountainbikelift werd gebruikt. Daarmee werden luie mountainbikers naar de top van een spectaculaire mountainbikeafdaling gehesen. Deze vindingrijke uitbater weet zo zijn kostbare installatie ook in de zomer uit te nutten.

Slalomhek
Een groot deel van de proloog (vrijdag) ging over een vrijliggend fietspad met veel wegkruisingen. Bij deze kruisingen stonden "slalomhekken" om de snelheid van de fietsers te temperen. In Nederland kennen we die ook, maar daar moet deze ligfietser altijd afstappen om de nauwe doorgang te kunnen passeren. In Frankrijk was de doorgang beduidend breder en kon Bocycle er zonder afstappen doorheenrijden. Nooit gedacht dat Frankrijk zo'n ligfietsvriendelijk land is.

De slotmanifestatie
Op de top van Le Grand Ballon wachtte een warm onthaal. Onder luid applaus en dito aanmoedigingskreten werden de vermoeide helden en heldinnen de laatste kilometer opgestimuleerd. Boven konden wij ons te buiten gaan aan een lekkere lunch (dat Franse stokbrood toch) en was het gezellig nagenieten van deze megaTour. Met de bus werden wij weer naar het hotel in La Bresse gereden, de fietsen achter in de fietsaanhanger. De organisatie achtte het niet verantwoord deze Ballon per fiets af te dalen. Tijdens het diner in het hotel werd door onze directeur de bolletjestrui uitgereikt aan de renner die het eerste de finishlijn had gepasseerd. Het was een Duitse collega die de eer te beurt viel, hetgeen onvermijdelijk toch weer EK-voetbalemoties opriep. Helaas was er geen ligfietsklassement, want anders had Bocycle ook een bolletjestrui aan kunnen trekken.

Wel kregen alle deelnemers een "Certificat Du Grand Tour des Vosges" uitgereikt als stoffelijk bewijs van het volbrengen van deze prestatie. Het diplome meldt:

Certificaat van het volbrengen van de "Grand Tour des Vosges"
op 7 en 8 september 2012

Bocycle heeft de toer van 125 kilometer en 2570 hoogtemeters met 130 fietsers van Committed Power afgesloten in het Parc Naturel Régional van des Ballons des Vosges.

Deze krachttoer heeft hij volbracht onder toeziend oog van 
Lex Hartman en Rob Harmeling

Onder het genot van...
Onder het genot van een sigaar en de nodige Leffe Blondes werd nog heftig gediscusseerd over de vele voordelen die het rijden en racen op een ligfiets heeft. Op een SMSje van het thuisfront "of het zwaar geweest was", antwoordde ik dat er na de 25 km Airborne wandeltocht die ik precies een week eerder gelopen had, een stuk slechter aan toe was.

Technisch epiloog
Tijdens het schrijven van dit blogbericht in de tuin, wierp ik af en toe mijn blik op mijn Challenge Fujin SL2 ligfiets, die mij zo trouw door die Grand Tour des Vosges had geloodst. Ik had hem ter inspiratie daartoe op een prominente plaats gestationeerd. Toen zag ik hoe slecht het voorblad er, met 7794 km achter de kiezen, aan toe was. Mijn ligfiets moet dringend naar de "tandarts".